وقتی قاضی می‌گوید: «عینکت را تحویل بده»

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، این کابوس دادگاه‌های نیویورک از بیستم ژوئیه ۲۰۲۶ به واقعیت‌های قانونی تبدیل شد. نیویورک اولین ایالت آمریکا شد که استفاده از عینک‌های هوشمند را در تمام ۱۲۴۰ دادگاه خود، از دادگاه‌های ایالتی گرفته تا شهرستانی، شهری و روستایی، به طور کامل ممنوع کرد.

مردم باید پیش از ورود به دادگاه، عینک‌های هوشمند خود را تحویل دهند. حتی وکلا و کارمندان دادگاه نیز از این قاعده مستثنی نیستند. تابلوهایی که این ممنوعیت را اعلام می‌کنند، هفته گذشته بر روی درهای یک دادگاه جنایی نصب شده است.

چرا عینک‌های هوشمند تهدید جدی‌ای برای نظام قضایی هستند؟

ضبط صدا و تصویر در دادگاه‌ها ممنوع است. این قانون قدیمی‌تر از خود عینک‌های هوشمند است. اما آنچه این دستگاه‌ها را به تهدیدی جدید تبدیل کرده، سه ویژگی است:

۱. ضبط مخفیانه بدون حرکت مشکوک

برای فیلم‌برداری با تلفن همراه، باید آن را بلند کنید، به سمت هدف بگیرید و صفحه را لمس کنید. همه این حرکات قابل تشخیص هستند. اما عینک‌های هوشمند، با یک فشار ساده روی لبه عینک، فیلم‌برداری را آغاز می‌کنند. هیچ حرکت مشکوکی وجود ندارد.

۲. چراغ‌های قابل خاموش‌شدن

عینک‌های هوشمند معمولاً چراغ‌هایی دارند که هنگام ضبط روشن می‌شوند. اما کاربران می‌توانند آنها را با چسب یا وسایل دیگر بپوشانند. شرکت متا اخیراً اعلام کرده اگر سیستم تشخیص دهد چراغ پوشانده شده، ضبط را غیرفعال می‌کند. اما این تنها برای یک برند است؛ سایر عینک‌های هوشمند چنین قابلیتی ندارند.

۳. تهدید حریم خصوصی هیئت منصفه

آسیب‌پذیرترین حلقه سیستم قضایی، هیئت منصفه است. شناسایی اعضای هیئت منصفه می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری داشته باشد: تهدید، ارعاب، یا حتی تأثیرگذاری بر رأی آنها. عینک‌های هوشمند این امکان را می‌دهند که بدون آنکه کسی متوجه شود، چهره اعضای هیئت منصفه ثبت و بعدها شناسایی شوند.

ماجرای زاکربرگ؛ جرقه‌ای که به قانون تبدیل شد

فوریه ۲۰۲۶، مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، برای شهادت در دادگاه هیئت منصفه درباره «اعتیاد به رسانه‌های اجتماعی» حاضر شد. آنچه توجه همه را جلب کرد، نه خود شهادت، که عینک‌های ری-بن متا روی چشم اعضای تیم او بود. قاضی بلافاصله هشدار داد: «هیچ‌کس با این دستگاه‌ها جلسه دادگاه را ضبط نکند.»

اگرچه مشخص نشد که آیا کسی فیلمبرداری کرده یا نه، اما نگرانی قاضی درباره ضبط و شناسایی اعضای هیئت منصفه، جرقه‌ای بود که به یک ممنوعیت کامل در کل ایالت نیویورک منجر شد.

فقط نیویورک نیست؛ موج ممنوعیت در حال گسترش است

نیویورک نخستین ایالتی است که ممنوعیت کامل را صادر کرده، اما تنها نیست: ویسکانسین و پنسیلوانیا: پیش از نیویورک، استفاده از عینک‌های هوشمند را در برخی دادگاه‌های خود ممنوع کرده بودند. 

خطوط کشتی کروز: رویال کارائیب استفاده از عینک‌های هوشمند را در سرویس‌های بهداشتی عمومی، مناطق برنامه جوانان، مناطق پزشکی و کازینوها ممنوع کرد. شرکت‌های کروز MSC: سال گذشته با استناد به نگرانی‌های حریم خصوصی، ممنوعیت جزئی برای این دستگاه‌ها صادر کردند.

ایلینوی: قانون‌گذاران این ایالت در حال بررسی اضافه کردن عینک‌های هوشمند به فهرست دستگاه‌های ممنوعه برای رانندگان هستند تا از رانندگی با حواس‌پرتی جلوگیری کنند.

قانون قدیمی، فناوری جدید

قوانین سیستم دادگاهی یکپارچه ایالت نیویورک به صراحت می‌گوید:«ثبت عکس، فیلم یا نوار ویدئویی یا ضبط صدا، پخش یا پخش تلویزیونی در دادگاه شامل هر دادگاهی، دفتر یا راهروی آن، در هر زمان یا در هر مناسبتی، چه دادگاه در حال برگزاری باشد و چه نباشد، ممنوع است.»

این قانون سال‌ها پیش از ظهور عینک‌های هوشمند نوشته شده است. اما فناوری جدید، این قانون قدیمی را با چالش جدی مواجه کرده است. عینک‌های هوشمند، انجام کاری که قبلاً نیاز به دوربین قابل‌تشخیص داشت را به کاری نامحسوس تبدیل کرده‌اند.

قانون، پیشرفته‌تر از فناوری؟

عینک‌های هوشمند متا، شاید محبوب‌ترین و در دسترس‌ترین این دستگاه‌ها، دارای یک چراغ LED هستند که هنگام ضبط چشمک می‌زند. اما همان‌طور که اشاره شد، این چراغ قابل پوشاندن است. متا اعلام کرده در صورت تشخیص دستکاری فیزیکی یا تخریب چراغ، دوربین را غیرفعال می‌کند. اما سؤال این است: آیا باید به قابلیت‌های اخلاقی یک شرکت فناوری اعتماد کرد؟ یا اینکه باید قوانین و ممنوعیت‌های روشنی وضع کرد که هیچ‌گونه ابهامی باقی نگذارد؟ نیویورک راه دوم را انتخاب کرده است. «حتی اگر عینک شما طبی است، تحویلش بدهید.»

قاعده همیشه تکرارشونده

تاریخ نشان داده است که هر فناوری جدید که توانایی «ضبط مخفیانه» را ممکن می‌سازد، دیر یا زود با واکنش نظام‌های حقوقی مواجه می‌شود. دوربین‌های مخفی در دهه ۱۹۶۰: باعث تصویب قوانین حریم خصوصی در بسیاری از ایالت‌ها شد. تلفن‌های همراه با دوربین در اوایل ۲۰۰۰: ورود آنها به رختکن‌ها، سرویس‌های بهداشتی و دادگاه‌ها ممنوع شد. عینک‌های گوگل در ۲۰۱۳: پیش از آنکه به تولید انبوه برسد، در سینماها، کازینوها و برخی اماکن عمومی ممنوع شد. عینک‌های هوشمند متا در ۲۰۲۶: نیویورک خط مقدم نبرد جدیدی است.

این الگو همیشه تکرار شده است: فناوری جدید، حریم خصوصی را به چالش می‌کشد، و قانون، عقب‌تر از فناوری، اما در نهایت، واکنش نشان می‌دهد.

آینده؛ کدام مکان‌های بعدی ممنوع می‌شوند؟

با افزایش نگرانی‌ها درباره توانایی عینک‌های هوشمند در فیلم‌برداری و عکاسی مخفیانه، احتمالاً در آینده نزدیک شاهد ممنوعیت آنها در مکان‌های بیشتری خواهیم بود:

• سینماها (برای جلوگیری از ضبط غیرقانونی فیلم‌ها)
• اتاق‌های ملاقات وکلای دادگستری (برای حفظ محرمانگی)
• رختکن‌ها و سرویس‌های بهداشتی عمومی (برای حفظ حریم خصوصی)
• مراکز داده و اتاق‌های جلسات محرمانه (برای جلوگیری از افشای اطلاعات)

نیویورک فقط اولین گام را برداشته است. اما این موج، به احتمال زیاد، به سایر ایالت‌ها و حتی سایر کشورها نیز خواهد رسید.

دادگاه‌ها در برابر چشم‌های هوشمند

نیویورک با ممنوعیت کامل عینک‌های هوشمند در تمام دادگاه‌های خود، به یک سؤال اساسی پاسخ داده است: آیا حریم خصوصی نظام قضایی مهم‌تر از راحتی فناوری است؟ پاسخ نیویورک «بله» استاین تصمیم که از بیستم ژوئیه ۲۰۲۶ اجرایی می‌شود، پیامی روشن به شرکت‌های فناوری دارد: هرچه دستگاه‌های شما هوشمندتر شوند، قانون هوشمندتر از آنها خواهد بود.

مارک زاکربرگ با عینک‌های تیمش به دادگاه رفت و ناخواسته جرقه‌ای زد که به ممنوعیت کامل در بزرگترین ایالت آمریکا انجامید. شاید او هرگز تصور نمی‌کرد که محصولی که به فروش می‌رساند، روزی ورود خودش به دادگاه را هم با مشکل مواجه کند. اما این، همان قاعده همیشه تکرارشونده است: فناوری پیش می‌رود، قانون دنبال می‌کند، و حریم خصوصی، همیشه در میانه این دو، گرفتار می‌شود.

۵۸